Wired And Ready- The blog

Του κ. Γεώργιου Μπιλίνη

       Πρόσφατα κυκλοφόρησε ευρέως μια λίστα με τα πλέον προκλητικά επιδόματα, τα οποία λαμβάνει το προσωπικό του Δημοσίου και των κρατικού ενδιαφέροντος επιχειρήσεων (ΔΕΚΟ κλπ). Η ευχέρεια με την οποία το ελληνικό πολιτικό πελατειακό κράτος διένειμε σωρηδόν επιδόματα (ακόμη και επίδομα για τη μη λήψη επιδόματος  χορηγείται) έχει ξεπεράσει από δεκαετίες το μέτρο και τη λογική και, σε συνδυασμό με τον υπερτροφισμό της διοίκησης,  έχει εξωκείλει τούς κρατικούς προϋπολογισμούς από τη μεταπολίτευση και εντεύθεν. Η μισθολογική αυτή γαλαντομία, με την οποία πορεύεται το ελληνικό δημόσιο, κατάφερε να αναδείξει στη πλέον προνομιούχο κάστα της χώρας τους Δ.Υ. και κυρίως τους “εργαζομένους” των ΔΕΚΟ.

Δεν είναι όμως μόνο αυτό το 20-23% του ενεργού πληθυσμού, που αποτελεί το στρατό κατοχής του βαθέος κράτους και κατατρώγει μεθοδικά τα σπλάχνα της οικονομίας. Το ελληνικό κράτος έχει πιστωθεί και με άλλα δύο ισάξια κατορθώματα, συμβάλλοντας στην απεριόριστη επίρριψη βαρών επί των ώμων των αδύναμων να αντιδράσουν πολιτών. Το ένα είναι η προστασία μεγάλης κλίμακας επαγγελμάτων του ιδιωτικού τομέα, μέσω διοικητικών περιορισμών, που ρυθμίζουν (βλέπε δυσχεραίνουν ή αποτρέπουν) την είσοδο νέων στο επάγγελμα, θέτουν χωρικούς και χρονικούς περιορισμούς στην άσκηση του, υποχρεωτικές κατώτατες αμοιβές για κάθε παροχή υπηρεσίας, σύνδεση των αμοιβών με πλασματικά “αντικειμενικά” τιμολόγια, υποχρεωτική επιβολή – λήψη υπηρεσιών προς/από τους πολίτες, χωρίς να αιτιολογείται η χρησιμότητα της, προκειμένου να εξασφαλίζεται επαγγελματική “ύλη” κλπ.

     Το μετεμφυλιακό κράτος αισθάνθηκε την ανάγκη να “εξασφαλίσει” όλους εκείνους που συνέβαλαν ποικιλοτρόπως στην επικράτηση του. Όσους λοιπόν δεν κατάφερε να τους εντάξει στη κρατική ισόβια σίτιση, τους χορήγησε άδειες, οι οποίες τους έδιναν τη δυνατότητα να ασκούν κάποιο επάγγελμα για να βιοπορίζονται. Και επειδή σε συνθήκες ανταγωνισμού ο βιοπορισμός δεν ήταν εύκολη υπόθεση, άρχισε να θέτει περιορισμούς στη χορήγηση νέων αδειών, προκειμένου να εξαφανίσει τον ανταγωνισμό και να “προστατεύσει” τα μέλη της κάθε εκλεκτής συντεχνίας. Οι αιτούντες και απαιτούντες εξασφάλιση ολοένα αυξάνονταν, αφού θεωρείται λογικό ο υποψήφιος εργαζόμενος να αναζητεί περιοχές ενασχόλησης όσο γίνεται χαμηλότερου ρίσκου. Έτσι το κράτος άρχισε να θεσπίζει την υποχρέωση αδειοδότησης  σε κάθε είδους απασχόληση, ώστε να αυξήσει τον αριθμό εκείνων που μπορούσε να “εξυπηρετήσει”. Χορηγούσε με δικά του αδιαφανή κριτήρια τις άδειες άσκησης επαγγέλματος, με επίσης αδιαφανή κριτήρια έπαυε να χορηγεί άλλες, γιατί χαρακτήριζε το επάγγελμα κορεσμένο, ενώ έφτασε στο σημείο να θεσπίζει την αδειοδότηση επαγγελμάτων, που στην ουσία δεν θα έπρεπε να θέτουν καμία προϋπόθεση ή απαίτηση από τους υποψήφιους να τα ασκήσουν. (βλέπε σωματεία φορτοεκφορτωτών λιμένων και λαχαναγορών, λεμβούχων, εκδοροσφαγέων, μεταφορέων Δ.Χ., θυρωρών, περιπτερούχων, λαχειοπωλών κλπ). Για να ασκήσει κάποιος ένα από αυτά τα επαγγέλματα, όφειλε να κατέχει την απαραίτητη πολυπόθητη άδεια. Χαρακτηριστική καρικατούρα ή φιγούρα του παρακρατικού Γκοτζαμάνη στη δολοφονία του βουλευτή Γρ. Λαμπράκη. Μέσο για τη δολοφονία ήταν η τρίκυκλη δημοσίας χρήσεως μοτσυκλέτα με καρότσα, η άδεια της οποίας του είχε εκχωρηθεί ως επιβράβευση για τη συμμετοχή του στο παρακρατικό μηχανισμό που διατηρούσε η αστυνομία.

      Με το πέρασμα του χρόνου, την ομαλοποίηση του πολιτικού περιβάλλοντος και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, το κράτος εκσυγχρονίστηκε και οι παρεμβάσεις του στο χώρο της ελεύθερης εργασίας έγιναν πιο οργανωμένες, πιο εκλεπτυσμένες και παρουσιάστηκαν ως θεσμοθέτηση δικαίων και ωρίμων αιτημάτων των ιδίων των κλάδων των εργαζομένων. Για να εκτελέσεις μεταφορικό έργο κάθε μορφής απαιτείτο η χορήγηση αδείας. Για φορτηγά, για βυτιοφόρα, για υπεραστικά λεωφορεία (τα ΚΤΕΛ είναι “κλειστό επάγγελμα” για τους μη γνωρίζοντες), για ταξί. Έπειτα το επάγγελμα εκηρύσσετο κορεσμένο, η διοίκηση έπαυε να χορηγεί περαιτέρω άδειες και οι εντός των τειχών ευτυχείς, πέραν της δυνατότητας ενασκήσεως της εργασίας τους, αποκτούσαν και ένα άϋλο περιουσιακό στοιχείο, μεγάλης αξίας, το οποίο ήταν η άδεια τους. Μια διοικητική πράξη δηλαδή, εξασφάλιζε στους δικαιούχους μεγάλη περιουσιακή αξία, αφού αυτή άποτελούσε προϊόν συναλλαγών και αγοραπωλησίας, ανάμεσα στους κατόχους της και σε εκείνους που επιθυμούσαν να εισέλθουν στο προστατευμένο αντικείμενο εξασφαλισμένης εργασίας και ο μόνος τρόπος για να το επιτύχουν ήταν η απόκτηση της. Για να ανοίξεις φαρμακείο δεν έφθανε να είσαι φαρμακοποιός, έπρεπε να μην απέχει η έδρα σου λιγότερο από “χ” μέτρα από το καντινότερο και να μη παραβιάζεται η αναλογία φαρμακείων ανά κατοίκους της περιοχής. (Κύριος οίδε με ποιά κριτήρια επελέγη η αναλογία και γιατί οφείλει να ανέρχεται σε 1/1000 ή 1/1500 π.χ.). Αφήνω ασχολίαστη την επιβολή υποχρεωτικού ποσοστού κέρδους (35%) επί των πωλήσεων. Η κάθε ισχυρή επαγγελματική ομάδα, αποκτούσε χαρακτηριστικά συντεχνίας και προσέφευγε στη πολιτική εξουσία, πιέζοντας, παρακαλώντας και εκβιάζοντας, για να να διευρύνει τα προνόμια της και να περιορίσει τον ανταγωνισμό και στο δικό της αντικείμενο. Φτάσαμε στο σημείο οι ισχυρές συντεχνίες να “επιβάλλουν” τη χρησιμότητα της παρουσίας τους, να εξασφαλίζουν δηλαδή πρόσθετο εργασιακό αντικείμενο, και εκεί που οφθαλμοφανώς είναι περιτή.  Οι δικηγορικοί σύλλογοι, με πρωτοστατούντα τον Δ.Σ.Α, το Τ.Ε.Ε.( ο προαγωγός των μηχανικών), ο συμβολαιογραφικός σύλλογος, κατάφεραν και “έπεισαν” τους πολιτικούς να θεσμοθετήσουν ό,τι πιο ακραίο μπορεί να σκεφθεί ανθρώπου νούς. Τραγικό παράδειγμα η υποχρεωτική παράσταση δικηγόρου στην αγοραπωλησία ακινήτου από τη πλευρά του πωλητή! Ομοίως η σύνδεση της αμοιβής του με την αντικειμενική αξία του μεταβιβαζόμενου ακινήτου. Δηλαδή όσο μεγαλύτερης αξίας είναι το ακίνητο, τόσο περισσότερο χρόνο διαθέτει ο δικηγόρος για να αναγνωστεί το συμβόλαιο! Το ιδιο ισχύει και για τους συμβολαιογράφους. Για τη σύνταξη συμβολαίου αξίας 100.000 €, η αμοιβή τους ανέρχεται σε 1200 €. Για αξία 5.000.000 στις 50.000 €. Δηλαδή η πολιτεία αποδέχεται ότι η σύνταξη του συμβολαίου αγοραπωλησίας ενός καταστήματος στην οδό Ερμού, ή στη Γλυφάδα, απαιτεί πεντηκονταπλάσιο κόπο από τη σύνταξη άλλου, ενός διαμερίσματος τριών δωματίων στο Παγκράτι και πρέπει να αμειφθεί αναλόγως. Από την εποχή ιδρύσεως του ΟΠΑΠ και τη μονοπώληση του τζόγου από το κράτος, το εξασφαλισμένου ποσοστού μονοπωλιακό κέρδος ανέδειξε ως έπαθλο μεγάλου διαγκωνισμού τη χορήγηση μιας αδείας πρακτορείου ΠΡΟΠΟ. Τελειωμό δεν έχει η λίστα με τα “κλειστά” επαγγέλματα. Θα μπορούσα να τα παραθέτω μέχρι αύριο. Μνημόνευσα όμως τα σημαντικότερα.

Ο καθορισμός διοικητικών περιορισμών, απαγορεύσεων και η εξασφάλιση αμοιβών συγκεκριμένου ύψους για μια σειρά απασχολήσεων, δημιουργεί πολλαπλές στρεβλώσεις. Δεν επιτρέπει να λειτουργήσει ο ανταγωνισμός και οι κανόνες της αγοράς για προσφορά και ζήτηση. Διατηρεί τις αμοιβές της παροχής της κάθε υπηρεσίας τεχνητά υψηλότερα, από όσο θα τις προσδιόριζε η ελεύθερη διαπραγμάτευση παρόχου και λήπτη. Δημοιυργεί ένα σωρευτικό οικονομικό βάρος, το οποίο καλείται να αναλάβει ο λήπτης υποχρεωτικά. Αποτρέπει την άσκηση ελεύθερης επιλογής εργασίας, τη δυνητική δυνατότητα  οιουδήποτε πολίτη να αποκτήσει ανεμπόδιστη πρόσβαση στην άσκηση του επαγγέλματος της αρεσκείας του, αφού τον υποχρεώνει να αναλάβει μεγάλα κόστη, για να προμηθευτεί τη πολυπόθητη άδεια από τη δευτερογενή αγορά. Τέλος λειτουργεί αποτρεπτικά για την είσοδο νέων ανθρώπων στο  επάγγελμα της αρεσκείας τους, μειώνοντας κατά πολύ τις επιλογές εργασιακής αποκαταστάσεως των νεοεισερχομένων στη παραγωγή. Το κόστος που επωμίζεται κάθε χρόνο από την διατήρηση του φαινομένου η ελληνική κοινωνία ανέρχεται σε 0,8-1,8% του ΑΕΠ. (υπολογισμός του ΙΟΒΕ και της ΕΕ). Ενδεικτικό παράδειγμα στρεβλώσεως αποτελεί η περίπτωση φίλου διπλωματικού υπαλλήλου, ο οποίος μετατέθηκε από το προξενείο του Μόντρεαλ του Καναδά στη Θεσσαλονίκη. Για τη μεταφορά της οικοσκευής του σε εμπορευματοκιβώτιο κατέβαλε 900 $ (από το Καναδά στο Πειραιά με πλοίο) και 1.700 € ή 2.450 $ (από το Πειραιά στη Θεσαλονίκη με φορτηγό) !!!

   Με νόμο που ψηφίστηκε το Φεβρουάριο και εφαρμόζεται από την 2/07/11, στα πλαίσια υλοποιήσεως του “μνημονίου” η κυβέρνηση “απελευθέρωσε” τα “κλειστά” επαγγέλματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ζωογόνος αέρας του ανταγωνισμού έπνευσε αυτομάτως παντού. Εκτός από μια μεγάλη λίστα επαγγελμάτων που πράγματι έπαψε να υπόκειται σε οιοδήποτε διοικητικό περιορισμό, στα σημαντικά επαγγέλματα, εκείνα που ασκούνται από μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες και προσπορίζουν σημαντικά εξασφαλισμένα έσοδα, το μέλλον φαντάζει ασαφές. Έχει επαφεθεί σε Π.Δ. ο καθορισμός των προϋποθέσεων της “πλήρους απελευθερώσεως” και μένει να παρακολουθήσουμε τη κατάληξη. ¨Ηδη όλοι έχουμε γίνει μάρτυρες της λυσσώδους μάχης της κάθε συντεχνίας για τη διατήρηση,  έστω τη μερική, των προνομίων της. Το είδαμε πέρυσι με τους ιδιοκτήτες φορτηγών και βυτιοφόρων Δ.Χ., το βλέπουμε εφέτος με τις αψιμαχίες Υπ.Υγείας-φαρμακοποιών και τώρα με τη λυσσασμένη αντίδραση των ιδιοκτητών ταξί απέναντι στο νομοσχέδιο Ραγκούση, που προωθεί το πλήρες άνοιγμα και την ελεύθερη πρόσβαση του οιουδήποτε ενδιαφερόμενου στην αντίστοιχη παροχή ματαφορικού έργου, σε αντίθεση με το σχέδιο νόμου του προηγούμενου υπουργού Ρέππα, ο οποίος είχε προωθήσει μια νοθευμένη απελευθέρωση του κλάδου, η οποία διατηρούσε τη μεταπωλητική αξία των υπαρχουσών αδειών, όπως περίπου είχε πράξει με τα φορτηγά. Για μηχανικούς και δικηγόρους έχει “εφευρεθεί” η φόρμουλα-αλχημεία της μετατροπής της έως σήμερα θεσμοθετημένης “ελάχιστης αμοιβής”, που καταργείται, σε “νόμιμη αμοιβή”, επί της οποίας θα καταβάλλονται οι κρατήσεις υπέρ τρίτων και οι εισφορές στα ταμεία. Ίσως και ο ΦΠΑ. Απ’ εκεί και πέρα ο επαγγελματίας θα καλείται να αποδείξει με ιδιωτικό συμφωνητικό, που θα συνάπτει με το πελάτη, το ύψος της αποζημιώσεως του, εάν αυτή είναι χαμηλότερη της “νόμιμης”.

Ευελπιστώ ότι, παρά τις μάχες οπισθοφυλακών εκ μέρους των θιγομένων συντεχνιών, θα ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση με πλήρη και πραγματική απελευθέρωση όλων των επαγγελμάτων, χωρίς αστερίσκους, ψιλά γράμματα και προσπάθειες στρεβλώσεων. Τα κόμματα, οι πολιτικές ηγεσίες, οι βουλευτές, οφείλουν να σταματήσουν το λαϊκισμό και το κλείσιμο του ματιού προς τις θιγόμενες επαγγελματικές ομάδες και να πάψουν να καλλιεργούν αναχώματα υποσχέσεων προς αυτές. Θα ωφεληθεί η σύνολη κοινωνία, θα αυξηθεί η απασχόληση, θα εξοικονομηθούν πόροι, θα λειτουργήσει ορθολογικότερα η αγορά εργασίας.